Kadınlar için umre: mahrem, kıyafet ve özel hâl

Kadınlar umreyi erkeklerle aynı adımlarla yapar: ihram, tavaf, sa'y ve saçların kısaltılması. Farklar; ihram kıyafetinde, telbiyenin okunuşunda, tavaf ve sa'ydeki bazı sünnetlerde ve özel hâl (âdet ve lohusalık) durumunda ortaya çıkar. Mahrem konusunda ise Suudi Arabistan'ın uygulaması ile fıkhî görüşleri ayrı ayrı bilmek gerekir.

Bu yazıyı, kafilelerde kadın misafirlerin en çok sorduğu sorulardan yola çıkarak hazırladık. Dinî hükümlerde Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun görüşlerini esas aldık.

Mahrem meselesi: iki ayrı soru

Suudi Arabistan'ın uygulaması

Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı, kadınların umre için yanlarında bir mahremle gelme zorunluluğunu kaldırdığını açıklamıştır. Bu nedenle bugün bir kadın, umre vizesi alırken mahrem belgesi sunmak zorunda değildir. Yaş ve kafileyle seyahat gibi ayrıntılar dönem dönem güncellenebildiği için kayıt sırasında güncel durumu acentanıza teyit ettirin.

Dinî açıdan

Ülkenin vize kuralı, konunun dinî boyutunu değiştirmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun ilgili fetvasında mezheplerin görüşleri şöyle özetlenir:

• Hanefî ve Hanbelî mezheplerine göre kadının hacca gidebilmesi için yanında bir mahreminin bulunması gerekir.
• Şâfiî mezhebine göre üç veya daha fazla güvenilir kadınla birlikte mahremsiz de gidilebilir.
• Mâlikî mezhebine göre kadın, güvenilir bir topluluk içinde gidebilir; kadınlardan oluşan bir grupla gitmesi tavsiye edilir.
• Eşinin izin ve rızasını alan kadın, güvenilir bir organizasyonla Şâfiî veya Mâlikî görüşüne göre mahremsiz gidebilir.
• Umre farz olmadığından evli bir kadın, yanında mahremi olsa bile eşinin izni olmadan umreye gitmemelidir.

Kendi durumunuza dair sorularınız için il ve ilçe müftülüklerine ya da Diyanet'in 190 numaralı Alo Fetva hattına danışabilirsiniz.

Kadınların ihram kıyafeti

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur. İhram, niyet ve telbiye ile başlar; kadınlar bu sırada kendi kıyafetlerini giyer. Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Kıyafet tesettüre uygun, bol ve sade olmalıdır. Beyaz giymek şart değildir; sade ve göz alıcı olmayan renkler tercih edilir.
• Erkeklerden farklı olarak dikişli elbise, çorap ve kapalı ayakkabı giymek serbesttir.
• İhramlıyken yüz, peçe ya da maske gibi yüze temas eden bir şeyle örtülmez. Gerektiğinde yüze değmeyecek şekilde bir örtü sarkıtılabilir.
• Parfüm ve kokulu kozmetik ürünler kullanılmaz. Kokusuz krem ve sabun kullanmak serbesttir.

Eldiven gibi ayrıntılarda mezhepler arasında farklı görüşler bulunur. Kadınlar ve erkekler için ihram yasaklarının tamamını ihram yasakları sayfamızda bulabilirsiniz.

İbadetlerde kadınlara özgü farklar

• Telbiye: Kadınlar telbiyeyi kendilerinin duyacağı kadar, sessizce okur.
• Tavaf: Erkeklere özgü olan ıztıba (ihramın sağ omzu açıkta bırakacak şekilde giyilmesi) ve ilk üç şavttaki çalımlı yürüyüş (remel) kadınlar için söz konusu değildir.
• Sa'y: Safa ile Merve arasında yeşil ışıklarla işaretlenmiş bölümde erkekler hızlı yürür; kadınlar normal adımlarla yürümeye devam eder.
• Saçların kısaltılması: Kadınlar saçlarını tıraş etmez; saçlarının ucundan bir parmak boğumu kadar keserler. Hanefî mezhebine göre bu kısaltmanın başın en az dörtte birindeki saçlardan yapılması gerekir; tamamından yapmak daha uygundur.

Umrenin adımlarının tamamı ve sık karıştırılan noktalar için adım adım umre rehberimize göz atabilirsiniz.

Özel hâlde umre

Âdet ya da lohusalık hâlindeki kadın ihrama girebilir; gusül ya da abdest alır, niyet eder ve telbiye getirir. Bu hâldeyken telbiye getirmeye, dua ve zikre devam edebilir. Ancak tavaf mescitte yapıldığı ve tavafta temizlik şart olduğu için temizlenmeden tavaf yapamaz. Temizlendikten sonra gusül alarak umresinin tavafını, ardından sa'yini yapar ve saçlarını kısaltarak ihramdan çıkar.

Programın süresi temizlenmeye yetmeyecek gibi görünüyorsa bunu yola çıkmadan önce din görevlinizle ve kafile sorumlunuzla konuşun. Bu durumda ne yapılacağına dair ayrıntılı hükümler bulunur ve tarih seçimi de buna göre planlanabilir. Özel hâlin ilaçla ertelenmesini düşünenlerin ise bunu mutlaka doktorlarıyla görüşmesi gerekir. Konunun özeti tavaf ve sa'yde dikkat edilecekler bölümümüzde de yer alır.

Harem'de pratik bilgiler

• Mescid-i Haram'da ve Mescid-i Nebevî'de kadınlar için ayrılmış namaz bölümleri ve girişler bulunur. Eşinizle ya da ailenizle gidiyorsanız namazdan sonra buluşacağınız yeri önceden belirleyin.
• Medine'de Ravza-i Mutahhara ziyareti kadınlar ve erkekler için ayrı saatlerde, Nusuk randevusuyla yapılır. Ayrıntılar için Ravza ziyareti yazımıza bakabilirsiniz.
• Kalabalıkta tavaf ederken Kâbe'ye çok yaklaşmaya çalışmak yorucu ve zorlayıcı olabilir. Dış halkalardan ya da üst katlardan tavaf etmek daha rahat ve güvenlidir.
• Ayakkabı torbası, küçük bir çanta ve kolay giyilip çıkarılan bir şal günlük hayatı kolaylaştırır.

Kafileyle seyahat eden kadınlar için öneriler

Eşi ya da bir yakını olmadan kafileyle umreye giden kadın misafirler için birkaç basit önlem yolculuğu çok daha rahat hâle getirir:

• Odayı paylaşacağınız kişileri kayıt sırasında belirtin; tanıdığınız kişilerle aynı odada kalmak isteyebilirsiniz.
• Harem'e mümkünse kafileden bir ya da iki kadınla birlikte gidin ve dönüş saatini birbirinize haber verin.
• Kafile görevlisinin ve otelin telefon numarası her zaman yanınızda bulunsun.
• Gece geç saatlerde Harem'den otele dönüşlerde kalabalık ve iyi aydınlatılmış yolları tercih edin.
• Kendinizi iyi hissetmediğiniz anlarda tereddüt etmeden kafile görevlinize haber verin.

Yaşlı ya da hareket kısıtlı bir yakınınızla gidecekseniz yaşlı yolcularla umre yazımızdaki öneriler de işinize yarayacaktır.

Bavula eklemeniz gerekenler

• Birkaç takım bol, kolay yıkanıp kuruyan tesettüre uygun kıyafet
• Kayma yapmayan bone ya da iç örtü ve yedek eşarp
• Alıştığınız, rahat yürüyüş ayakkabısı
• Kokusuz sabun, şampuan, krem ve deodorant
• Kişisel hijyen ürünleri ve gerekiyorsa ilaçlarınız

Genel liste için umre bavul hazırlığı yazımızdan yararlanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kadınlar umreye mahremsiz gidebilir mi?

Suudi Arabistan vize için mahrem şartı aramamaktadır. Dinî açıdan ise mezheplere göre farklı görüşler vardır; Diyanet'in fetvasına göre eşinin izni bulunan kadın güvenilir bir organizasyonla Şâfiî ve Mâlikî görüşlerine göre mahremsiz gidebilir.

Kadınlar ihramda beyaz giymek zorunda mı?

Hayır. Tesettüre uygun, sade ve bol kıyafetler yeterlidir; renk şartı yoktur.

Özel hâldeyken ihrama girilir mi?

Evet. İhrama girilir, telbiye getirilir ve dua edilir. Yalnızca tavaf, temizlendikten sonraya bırakılır.

İhramlıyken krem ve makyaj kullanılabilir mi?

Kokulu ürünler ihram yasakları arasındadır. Kokusuz kremler kullanılabilir; yüzü örten ve koku içeren kozmetiklerden kaçınmak gerekir.

Kadınlar tavafta Kâbe'ye yaklaşmalı mı?

Kâbe'ye yaklaşmak tavafın şartı değildir. Kalabalıkta itişip kakışmaya girmek yerine dış halkalardan ya da üst katlardan tavaf etmek hem daha güvenli hem de ibadetin edebine daha uygundur. Hacerü'l-Esved'i uzaktan el ile işaret ederek selamlamak yeterlidir.