Umre ile hac arasındaki farklar

Umre ile hac arasındaki en temel fark şudur: hac, gücü yeten her Müslümana ömründe bir kez farz olan ve yalnızca Zilhicce ayının belirli günlerinde yapılabilen bir ibadettir; umre ise yılın büyük bölümünde yapılabilen ve Hanefî mezhebine göre sünnet-i müekkede olan bir ibadettir. İkisi de ihramla başlar ve Kâbe'yi tavafla devam eder, ancak hüküm, zaman, mekân ve süre bakımından birbirinden ayrılır.

Bu yazıda iki ibadeti madde madde karşılaştırdık. Bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayınları ve Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları esas alınarak hazırlandı; mezhebinize ya da özel durumunuza göre farklılık gösterebilecek konularda din görevlinize danışmanızı öneririz.

Hac nedir?

Hac, İslam'ın beş temel esasından biridir. Kur'an-ı Kerim'de, Beytullah'a gitmeye gücü yetenlerin onu haccetmesinin Allah'ın insanlar üzerindeki bir hakkı olduğu bildirilir (Âl-i İmrân 3/97). Akıl sağlığı yerinde, ergenlik çağına girmiş, sağlıklı ve yol imkânına sahip olan Müslümana ömründe bir kez farzdır.

Hac, Mekke ile birlikte Arafat, Müzdelife ve Mina'da, Zilhicce ayının sekizinci gününden on üçüncü gününe uzanan zaman diliminde yapılır. Haccın en önemli anı, Zilhicce'nin dokuzuncu günü Arafat'ta yapılan vakfedir; Hz. Peygamber'in “Hac Arafat'tır” sözü bu yüzden çok bilinir.

Umre nedir?

Umre; mikatta ihrama girip Kâbe'yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa'y yapmak ve saçları tıraş edip ya da kısaltarak ihramdan çıkmaktan ibarettir. Diyanet'in Bakara Suresi 196. ayet tefsirinde belirtildiği üzere umre, Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre sünnet-i müekkede, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise vaciptir.

Umrenin her adımını, niyetten tıraşa kadar adım adım umre rehberimizde anlattık. Bu yazıda ise umrenin hacdan ayrıldığı noktalara odaklanıyoruz.

Bir bakışta umre ve hac farkı

Konu	Hac	Umre
Hükmü	Gücü yetene ömürde bir kez farz	Hanefîlere göre sünnet-i müekkede
Zamanı	Zilhicce'nin belirli günleri; vakfe 9 Zilhicce'de	Yıl boyu; arefe sabahından Kurban Bayramı'nın 4. günü akşamına kadar mekruh
Mekânı	Mekke, Arafat, Müzdelife, Mina	Mescid-i Haram (Kâbe ve Safa-Merve)
Farzları	İhram (şart), Arafat vakfesi, ziyaret tavafı	İhram (şart), tavaf
Başlıca vacipleri	Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama, sa'y, tıraş, veda tavafı	Sa'y, tıraş veya kısaltma
Süresi	Menasik birkaç gün sürer	Birkaç saatte tamamlanabilir
Kurban	Temettu ve kıran haccında şükür kurbanı vacip	Umrenin kendisinde kurban yoktur

Hüküm farkı: farz ve sünnet

Hac, şartlarını taşıyan kişi için ertelenmemesi gereken bir farzdır. Umre ise Hanefî mezhebine göre sünnet-i müekkededir: Hz. Peygamber'in devamlı yaptığı, terk edilmesi uygun görülmeyen ama yapılmaması günah sayılmayan bir ibadettir. Bu yüzden umre yapmış olmak, haccın farziyetini ortadan kaldırmaz; ikisi ayrı ibadetlerdir.

Zaman farkı

Hac belirli bir takvime bağlıdır. Hac için ihrama ancak hac aylarında, yani Şevval, Zilkade ve Zilhicce'nin ilk günlerinde girilir; menasik ise Zilhicce'nin 8 ile 13'ü arasında yapılır. Bu günlerin dışında hac yapılamaz.

Umre için ise belirlenmiş bir vakit yoktur. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun Kurban Bayramı günlerinde umre fetvasına göre Hanefî mezhebinde umre, arefe günü sabahından bayramın dördüncü günü güneş batıncaya kadar tahrîmen mekruhtur; bunun dışında yılın her gününde yapılabilir.

Pratikte ise Suudi Arabistan'ın her yıl ilan ettiği umre sezonu takvimi belirleyicidir: hac dönemi yaklaşırken yeni umre girişleri durdurulur, hac sonrasında sezon yeniden açılır. Hangi ayların daha uygun olduğunu umreye ne zaman gidilir yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Yapılış farkı

Umrede yapılanlar

• Mikatta ya da mikat hizasında niyet edip telbiye getirerek ihrama girilir.
• Kâbe yedi şavt tavaf edilir, ardından iki rekât tavaf namazı kılınır.
• Safa ile Merve arasında yedi şavt sa'y yapılır.
• Erkekler saçlarını tıraş eder ya da kısaltır, kadınlar saçlarının ucundan keser; böylece ihramdan çıkılır.

Hacda yapılanlar

• İhrama girilir; temettu haccı yapanlar önce umre yapıp ihramdan çıkar, hac için ayrıca ihrama girer.
• Zilhicce'nin dokuzuncu günü Arafat'ta vakfe yapılır.
• Bayram gecesi Müzdelife'de vakfe yapılır, ardından Mina'da şeytan taşlanır.
• Kurban kesilir (temettu ve kıran haccında), tıraş olunur, ziyaret tavafı ve sa'y yapılır.
• Mekke'den ayrılırken veda tavafı yapılır.

Görüldüğü gibi umrenin bütün adımları hacda da vardır; hac bunlara Arafat, Müzdelife ve Mina'daki menasiki ekler. Umrenin farz ve vaciplerini umrenin farzları ve vacipleri bölümünde, ihrama girilen yerleri ise mikat sınırları sayfamızda bulabilirsiniz.

Hac çeşitleri ve umre

Hac, umreyle ilişkisine göre üç şekilde yapılır:

• İfrad haccı: Yalnızca hac için ihrama girilir.
• Temettu haccı: Hac aylarında önce umre yapılıp ihramdan çıkılır, aynı yıl hac için yeniden ihrama girilir. Türkiye'den hacca gidenlerin büyük bölümü bu şekli tercih eder.
• Kıran haccı: Hac ve umreye aynı ihramla niyet edilir ve ihramdan haccın sonunda çıkılır.

Temettu ve kıran haccında şükür kurbanı kesmek vaciptir. Yalnızca umre yapanlar için böyle bir kurban yoktur; umrede kurban ancak bir ihram yasağının çiğnenmesi gibi ceza gerektiren durumlarda gündeme gelir.

Kayıt ve organizasyon farkı

Hacca gidiş, Suudi Arabistan'ın ülkelere tanıdığı kontenjan çerçevesinde düzenlenir. Türkiye'de hac kayıtları Diyanet İşleri Başkanlığı'nın belirlediği takvim ve kura sistemiyle yürütülür; başvurular ve kura sonuçları Diyanet'in resmî kanallarından duyurulur.

Umrede ise kontenjan ve kura yoktur. Umre sezonu boyunca yetkili acentaların düzenlediği programlara kaydolabilir, uygun tarihi ve oteli kendiniz seçebilirsiniz. Acenta seçerken nelere bakmanız gerektiğini umre turu seçerken dikkat edilecekler yazımızda topladık.

Umre yapan kişiye hac farz olur mu?

Bu, en sık sorulan sorulardan biridir. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvasına göre haccın farz olması için hac günlerinde haccın yapıldığı yerlerde bulunma imkânı gerekir. Hac günleri dışında Mekke'de bulunan ve hac vaktinden önce ayrılmak zorunda olan kişiye, sırf Kâbe'yi gördüğü ya da umre yaptığı için hac farz olmaz. Haccın farziyeti, kişinin genel imkân ve şartlarına bağlıdır.

Sık sorulan sorular

Hac yapmadan umreye gidilebilir mi?

Evet. Umre ile hac arasında bir sıralama şartı yoktur. Hacca henüz gitmemiş biri umre yapabilir; umre yapmış olmak da hac borcunu ortadan kaldırmaz.

Umre haccın yerini tutar mı?

Hayır. Ramazan'da yapılan umrenin sevap bakımından hacca denk tutulduğu hadislerde bildirilmiştir, ancak bu, farz olan haccın yerine geçtiği anlamına gelmez. Ayrıntılar için Ramazan'da umre yazımıza bakabilirsiniz.

Umre yılda kaç kez yapılabilir?

Fıkhen bir sınır yoktur; mekruh günler dışında birden fazla umre yapılabilir. Mekke'de bulunan biri yeni umre için Harem sınırının dışına çıkarak ihrama girer. Bu konuyu Mekke'de tekrar umre yazımızda anlattık.

Umre kaç günde yapılır?

Umrenin kendisi ihram, tavaf, sa'y ve tıraştan oluştuğu için kalabalığa göre birkaç saatte tamamlanabilir. Umre programları ise Mekke ve Medine'de geçirilen günlerle birlikte genellikle bir ila iki hafta sürer.

Umreye hazırlanıyorsanız Niğde çıkışlı umre turlarımızın tarihlerini, otellerini ve programlarını inceleyebilir, aklınıza takılanları bize sorabilirsiniz.