Mekke'de tekrar umre: Ten'îm ve Ci'râne'den ihram

Umresini tamamlayan kişi, Mekke'de kaldığı günlerde yeni bir umre yapmak isterse mikata geri dönmesi gerekmez; Harem sınırının dışına, Hill bölgesine çıkıp orada ihrama girer. Mekke'de bulunanlar bunun için en çok Ten'îm'deki Hz. Âişe Mescidi'ni ve Ci'râne Mescidi'ni kullanır. İhrama girdikten sonra Harem'e dönülür; tavaf, sa'y ve tıraşla ikinci umre tamamlanır.

Bu yazıda tekrar umre yapmanın hükmünü, Ten'îm ve Ci'râne'den ihrama girişi ve dikkat edilmesi gereken noktaları anlattık.

Mekke'de bulunan neden Hill'e çıkar?

Mekke'nin çevresinde Harem adı verilen, sınırları belirli kutsal bir bölge vardır. Harem ile mikat sınırları arasında kalan bölgeye ise Hill denir. Dışarıdan gelenler umre için mikatta ihrama girer; Mekke'de bulunanların umre için ihrama gireceği yer ise Hill bölgesidir.

Din İşleri Yüksek Kurulu'nun her umre için mikata gitmek gerekir mi sorusuna verdiği cevapta belirtildiği üzere, umresini tamamlayan kişinin yeni bir umre için tekrar mikata gitmesi gerekmez; Harem sınırlarının dışına çıkarak orada ihrama girmesi yeterlidir. Bu konuda en çok bilinen ve faziletli görülen yer Ten'îm'dir.

Bu uygulamanın kaynağı, Veda Haccı'nda Hz. Peygamber'in, Hz. Âişe'nin umre yapabilmesi için kardeşi Abdurrahman ile onu Ten'îm'e göndermesidir. Hz. Âişe'nin ihrama girdiği yerde bugün onun adını taşıyan mescit bulunur.

Ten'îm: Hz. Âişe Mescidi

Ten'îm, Mescid-i Haram'a en yakın Hill noktasıdır ve Mekke'nin kuzeyinde, Medine yolu üzerinde yer alır. Harem'e uzaklığı yaklaşık 7–8 kilometredir. Buradaki Hz. Âişe Mescidi geniş bir yapıdır; erkekler ve kadınlar için ayrı abdest ve gusül alanları, ihram giyinmek için uygun bölümler bulunur.

Mescide taksiyle ya da Harem çevresinden kalkan toplu taşıma araçlarıyla ulaşılabilir. Kafileyle birlikte gidiliyorsa ulaşımı kafile görevlisi organize eder. Gidiş, ihrama giriş ve dönüş toplamda kalabalığa göre birkaç saat sürebilir.

Ci'râne Mescidi

Ci'râne, Mekke'nin kuzeydoğusunda, Taif yolu üzerindedir ve Ten'îm'e göre daha uzaktadır. Hz. Peygamber, Huneyn dönüşünde burada ihrama girerek umre yapmıştır. Bu yüzden pek çok ziyaretçi, ikinci umresi için Ci'râne'yi tercih eder. Mekke'deki diğer ziyaret yerleriyle birlikte Ci'râne'yi ziyaret yerleri sayfamızda tanıttık.

Adım adım tekrar umre

1. Hazırlık: Otelde ya da mescitte gusül veya abdest alınır. Erkekler ihram örtülerini giyer, kadınlar tesettüre uygun kıyafetlerini giyer.
2. İhram namazı: Kerahat vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır.
3. Niyet ve telbiye: Umreye niyet edilir ve telbiye getirilir. Bu andan itibaren ihram yasakları başlar.
4. Tavaf: Mescid-i Haram'a dönülür, tavafa başlarken telbiye bırakılır ve yedi şavt tavaf yapılır, ardından iki rekât tavaf namazı kılınır.
5. Sa'y: Safa ile Merve arasında yedi şavt sa'y yapılır.
6. Tıraş veya kısaltma: Saçlar tıraş edilir ya da kısaltılır ve ihramdan çıkılır.

Her umrenin sonunda tıraş veya kısaltma gerekir. Birkaç gün önce tıraş olmuş ve saçı neredeyse hiç kalmamış erkeklerin, usturayı başlarının üzerinden geçirmesi yeterli görülür. Kadınlar ise her umrede saçlarının ucundan kısaltır. İhram yasaklarını ihram yasakları sayfamızda, umrenin bütün adımlarını adım adım umre rehberimizde bulabilirsiniz.

Tekrar umre mi, nafile tavaf mı?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre umre mevsiminde Mekke'ye gidenlerin Harem sınırlarının dışına çıkarak ikinci, üçüncü umreleri yapmaları caizdir. Bununla birlikte Kurul, bu durumda nafile tavaf yapmanın daha faziletli olduğunu belirtmektedir.

Bu görüş, pratik bir gerçekle de örtüşür: Tekrar umre, Hill'e gidip gelmek, tavaf ve sa'y ile birlikte uzun bir yürüyüş ve yorgunluk demektir. Özellikle yaşlı yolcular ve kısa programla gidenler için nafile tavaf, hem bedeni zorlamadan hem de Harem'deki zamanı en iyi şekilde değerlendirerek ibadet etmenin yoludur. Tercih yaparken gücünüzü ve kalan günlerinizi göz önünde bulundurun.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Harem içinden ihrama girmeyin: Kurul'un fetvalarına göre Harem sınırları içinde ihrama girip Hill'e çıkmadan tavafa başlayan kişiye Hanefî mezhebine göre ceza olarak dem (bir koyun veya keçi kesmek) gerekir. Tavafa başlamadan Hill'e çıkıp orada niyeti yenilerse ceza düşer.
• Mekruh günler: Hanefî mezhebine göre arefe günü sabahından Kurban Bayramı'nın dördüncü günü güneş batıncaya kadar umre yapmak mekruhtur.
• Nusuk izni: Suudi Arabistan'ın uygulamasında umre, Nusuk uygulamasından alınan izinle yapılır. İkinci umreniz için de izin gerekip gerekmediğini ve uygun saatleri kontrol edin. Ramazan ayında son yıllarda ikinci umre izni verilmemiştir.
• Kalabalık saatler: Tavaf ve sa'yi namaz vakitlerinin hemen öncesine ve sonrasına denk getirmemeye çalışın.
• Dinlenme: Tekrar umreyi, ilk umrenizin yorgunluğunu attıktan sonra planlayın.

Kadınlar ve yaşlılar için

Tekrar umre için yapılacak her şey ilk umreyle aynıdır; bu yüzden yorgunluk da aynıdır. Kadın misafirler, özel hâl dönemlerini hesaba katarak ikinci umrelerini planlamalıdır; özel hâldeyken ihrama girilebilir ancak tavaf temizlendikten sonraya kalır. Konunun ayrıntılarını kadınlar için umre yazımızda anlattık.

Yaşlı ya da yürümekte zorlanan yolcular, tavaf ve sa'yde tekerlekli sandalye imkânından yararlanabilir. Yine de Ten'îm'e gidiş dönüş ve ardından yapılacak tavaf ile sa'y, bir günün büyük bölümünü alabilir. Bu durumda tekrar umre yerine nafile tavafı tercih etmek, Kurul'un da faziletli gördüğü bir yoldur.

Yakınlarınız adına umre

Tekrar umre yapanların önemli bir kısmı bunu vefat etmiş ya da gidemeyen bir yakını adına yapmak ister. Başkası adına umrenin hükmünü ve niyetin nasıl yapılacağını başkası adına umre yazımızda ayrıca anlattık.

Sık sorulan sorular

Mekke'de birden fazla umre yapılabilir mi?

Evet, caizdir. Mekke'de bulunan kişi her umre için Harem sınırının dışına çıkıp ihrama girer. Din İşleri Yüksek Kurulu, bu durumda nafile tavafı daha faziletli görmektedir.

Ten'îm mi Ci'râne mi?

İkisinden de ihrama girmek geçerlidir. Ten'îm Harem'e daha yakın olduğu için en çok tercih edilen yerdir; Ci'râne ise Hz. Peygamber'in ihrama girdiği yer olarak ayrı bir anlam taşır.

Her umrede tıraş olmak gerekir mi?

Evet, tıraş veya kısaltma her umrenin vaciplerindendir. Saçı çok kısa olan erkeklerin usturayı başlarından geçirmesi yeterli görülür.

Ten'îm'e kafileyle mi gidilir?

Kafileler genellikle Ten'îm için toplu bir çıkış planlar. Kendi başınıza gidecekseniz otelinizin konumunu ve dönüş için buluşma noktasını önceden belirleyin.

Ten'îm'de kadınlar için ayrı bölüm var mı?

Evet. Hz. Âişe Mescidi'nde kadınlar için ayrılmış namaz, abdest ve gusül alanları bulunur. Kafileyle gidiliyorsa buluşma noktası ve dönüş saati önceden duyurulur.